مسئول پزشکی خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور با تأکید بر اهمیت تشخیص سریع سکته مغزی، گفت: آگاهی از علائم هشداردهنده، تماس فوری با اورژانس و کنترل عوامل خطر، نقش مهمی در کاهش عوارض این بیماری و پیشگیری از ناتوانی‌های ماندگار دارد
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور دکتر مریم سنایی، مسئول پزشکی خانواده این مجموعه، در مطلبی آموزشی درباره سکته مغزی، به تشریح علائم هشداردهنده، روش‌های تشخیص و درمان، راهکارهای پیشگیری و اصول مراقبت از بیماران مبتلا به این عارضه پرداخت.
وی با اشاره به اینکه سکته مغزی یکی از فوریت‌های مهم پزشکی است اظهار داشت: سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از مغز به دلیل انسداد یا پارگی یکی از رگ‌های خونی مختل شود. این عارضه به دو نوع اصلی سکته ایسکمیک، ناشی از انسداد رگ، و سکته هموراژیک، ناشی از خونریزی در مغز یا اطراف آن، تقسیم می‌شود.
علائم هشداردهنده سکته مغزی؛ هر دقیقه اهمیت دارد
دکتر سنایی با تأکید بر ضرورت شناخت علائم این بیماری گفت: افتادگی ناگهانی یک سمت صورت، ضعف یا بی‌حسی ناگهانی دست یا پا، به‌ویژه در یک سمت بدن، اختلال در گفتار یا درک صحبت دیگران، اختلال ناگهانی بینایی، سرگیجه و اختلال تعادل از مهم‌ترین علائم هشداردهنده سکته مغزی هستند.
وی افزود: یکی از روش‌های ساده برای شناسایی علائم سکته مغزی، قانون **BE FAST** است که با بررسی شش نشانه به تشخیص سریع‌تر علائم کمک می‌کند:
- **B (Balance):** اختلال ناگهانی در تعادل.
- **E (Eyes):** اختلال ناگهانی در بینایی.
- **F (Face):** افتادگی یا کج شدن یک سمت صورت هنگام لبخند زدن.
- **A (Arms):** ضعف دست‌ها یا ناتوانی در بالا نگه داشتن هم‌زمان آن‌ها.
- **S (Speech):** اختلال در گفتار یا نامفهوم شدن صحبت‌ها.
- **T (Time):** زمان را از دست ندهید؛ در صورت مشاهده علائم، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
مسئول پزشکی خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور تأکید کرد: حتی اگر علائم پس از چند دقیقه برطرف شوند، احتمال حمله ایسکمیک گذرا یا سکته مغزی وجود دارد و بیمار باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. در این شرایط، ثبت زمان شروع علائم و خودداری از انتقال بیمار با خودروی شخصی، در صورت امکان استفاده از خدمات اورژانس اهمیت دارد.
تشخیص و درمان؛ اقدام سریع برای کاهش آسیب مغزی
دکتر سنایی با اشاره به اهمیت تشخیص دقیق نوع سکته مغزی بیان کرد: معاینه پزشکی و تصویربرداری مغز از جمله سی‌تی‌اسکن، در تشخیص نوع سکته و انتخاب روش درمان نقش اساسی دارند.
وی افزود: در سکته مغزی ایسکمیک بسته به شرایط بیمار و زمان شروع علائم، ممکن است از داروهای حل‌کننده لخته خون یا روش‌های مداخله‌ای برای خارج کردن لخته استفاده شود. در برخی موارد سکته هموراژیک نیز با توجه به محل و شدت خونریزی، درمان دارویی یا مداخلات جراحی ضرورت پیدا می‌کند. انتخاب روش درمان باید توسط تیم پزشکی و پس از بررسی‌های لازم انجام شود.
آموزش بیمار؛ بخش مهمی از مسیر بهبودی
مسئول پزشکی خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور با تأکید بر نقش توان‌بخشی پس از سکته مغزی اظهار داشت: ادامه تمرین‌های فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی مطابق برنامه درمانی و توصیه تیم پزشکی، متناسب با وضعیت بیمار، می‌تواند به بازیابی توانایی‌های حرکتی و گفتاری کمک کند.
وی همچنین بر استفاده از وسایل کمکی هنگام راه رفتن رعایت اصول ایمنی در محیط خانه و پیشگیری از زمین خوردن تأکید کرد و افزود: آموزش بیمار و خانواده درباره مراقبت‌های روزمره، نقش مهمی در کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی دارد.
ایمنی بیمار و مصرف صحیح داروها
دکتر سنایی با اشاره به ضرورت رعایت اصول ایمنی در مراقبت از بیماران مبتلا به سکته مغزی گفت: برای پیشگیری از سقوط و آسیب‌های احتمالی، باید مسیر رفت‌وآمد بیمار خلوت و ایمن باشد، وسایل موردنیاز در دسترس قرار گیرد و در صورت نیاز، هنگام جابه‌جایی یا راه رفتن از کمک مراقبان استفاده شود.
وی درباره مصرف داروها نیز خاطرنشان کرد: داروها باید مطابق دستور پزشک مصرف شوند و بیمار نباید بدون مشورت پزشکی مقدار دارو را کاهش یا افزایش دهد یا مصرف آن را قطع کند. همچنین هرگونه خونریزی غیرطبیعی یا کبودی گسترده در بیمارانی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، باید به پزشک اطلاع داده شود.
نقش خانواده در مراقبت و پیشگیری از سکته مجدد
مسئول پزشکی خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور، خانواده را یکی از ارکان اصلی مراقبت از بیمار دانست و گفت: اعضای خانواده باید علائم هشداردهنده سکته مجدد را بشناسند، در مصرف صحیح داروها به بیمار کمک کنند، رژیم غذایی مناسب را در اختیار او قرار دهند و پیگیری‌های پزشکی و توان‌بخشی را جدی بگیرند.
وی افزود: برخی بیماران پس از سکته مغزی ممکن است دچار اختلال بلع، افسردگی، اضطراب یا تغییرات رفتاری شوند. توجه به این علائم و اطلاع‌رسانی به پزشک به‌ویژه در صورت بروز مشکل در بلع یا تغییر ناگهانی وضعیت هوشیاری، ضروری است.
پیشگیری از سکته مغزی با کنترل عوامل خطر
دکتر سنایی در پایان با اشاره به عوامل مؤثر در افزایش خطر سکته مغزی اظهار داشت: فشار خون بالا، دیابت، بیماری‌های قلبی، مصرف دخانیات، چاقی و کم‌تحرکی از مهم‌ترین عوامل خطر قابل‌کنترل هستند.
وی کنترل منظم فشار خون و قند خون، مدیریت چربی‌های خون، رعایت رژیم غذایی سالم، کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی متناسب با شرایط فرد، حفظ وزن مناسب، ترک دخانیات و مصرف منظم داروهای تجویزشده را از مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از سکته مغزی و کاهش احتمال بروز مجدد آن برشمرد.
سکته مغزی یک فوریت پزشکی است؛ علائم را بشناسیم، عوامل خطر را کنترل کنیم و در زمان مناسب برای دریافت خدمات درمانی اقدام کنیم.
دکتر مریم سنائی
مسئول پزشکی خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور
