به مناسبت ۱۲ نوامبر، روز جهانی پنومونی (ذات‌الریه)، دکتر پگاه حیدریان، پزشک خانواده بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور، با تشریح علل بروز، علائم، عوامل خطر و راهکارهای پیشگیری از این بیماری، بر اهمیت افزایش آگاهی عمومی، رعایت اصول بهداشتی، واکسیناسیون گروه‌های پرخطر و تشخیص و درمان به‌موقع تأکید کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بهداشت و درمان صنعت نفت غرب کشور، پنومونی یا ذات‌الریه یکی از بیماری‌های عفونی دستگاه تنفسی است که با التهاب بافت ریه و درگیری کیسه‌های هوایی همراه بوده و می‌تواند در صورت عدم تشخیص و درمان مناسب، عوارض جدی و گاه تهدیدکننده حیات ایجاد کند.
دکتر پگاه حیدریان در توضیحات آموزشی خود، پنومونی را عفونت حاد ریه دانست که می‌تواند بر اثر عوامل مختلفی از جمله باکتری‌ها، ویروس‌ها و در مواردی قارچ‌ها ایجاد شود. در این بیماری، کیسه‌های هوایی ریه ممکن است با مایع و ترشحات التهابی پر شوند و در نتیجه، فرایند طبیعی تبادل اکسیژن در بدن با اختلال مواجه شود.
علائم پنومونی را بشناسیم
به گفته این پزشک، از مهم‌ترین علائم پنومونی می‌توان به تب و لرز، سرفه خشک یا همراه با خلط، تنگی نفس، درد قفسه سینه هنگام تنفس یا سرفه، خستگی و ضعف عمومی اشاره کرد.
همچنین در سالمندان ممکن است بیماری با نشانه‌های غیرمعمول مانند گیجی، کاهش سطح هوشیاری و ضعف شدید بروز کند؛ بنابراین توجه به تغییرات وضعیت عمومی این افراد اهمیت ویژه‌ای دارد.
تنگی نفس شدید، کبودی لب‌ها، اختلال هوشیاری و کاهش اکسیژن خون از علائم هشداردهنده‌ای هستند که نیازمند مراجعه فوری به مراکز درمانی‌اند.
چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند؟
کودکان خردسال، سالمندان بالای ۶۵ سال، افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن قلبی و ریوی، بیماران دیابتی، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و همچنین مصرف‌کنندگان دخانیات از گروه‌هایی هستند که احتمال ابتلا به پنومونی شدید و عوارض ناشی از آن در آن‌ها بیشتر است.
راهکارهای پیشگیری از پنومونی.
دکتر حیدریان با تأکید بر اهمیت پیشگیری، رعایت مجموعه‌ای از اقدامات ساده اما مؤثر را در کاهش خطر ابتلا به این بیماری ضروری دانست که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
واکسیناسیون: دریافت واکسن‌های توصیه‌شده از جمله واکسن آنفلوانزا و پنوموکوک متناسب با سن و شرایط سلامت افراد، با مشورت پزشک.
رعایت بهداشت فردی: شست‌وشوی منظم دست‌ها، استفاده از دستمال هنگام عطسه و سرفه و رعایت بهداشت تنفسی.
پرهیز از دخانیات: خودداری از مصرف سیگار و قلیان و دوری از قرار گرفتن در معرض دود دخانیات.
تغذیه سالم: استفاده از رژیم غذایی متعادل و سرشار از مواد مغذی برای حفظ عملکرد طبیعی سیستم ایمنی.
فعالیت بدنی و خواب کافی: داشتن تحرک بدنی منظم و استراحت کافی در کنار سبک زندگی سالم.
مراقبت از بیماران زمینه‌ای: کنترل بیماری‌های مزمن و پیگیری منظم وضعیت سلامت با نظر پزشک.
تشخیص به‌موقع و درمان اصولی را جدی بگیریم
تشخیص پنومونی با توجه به شرح حال بیمار، معاینه پزشکی و در صورت نیاز انجام آزمایش‌ها، تصویربرداری قفسه سینه و سنجش سطح اکسیژن خون صورت می‌گیرد.
نوع درمان نیز به عامل ایجادکننده بیماری و شدت آن بستگی دارد. در موارد باکتریایی، آنتی‌بیوتیک با تجویز پزشک مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ در حالی که آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان عفونت‌های ویروسی مؤثر نیستند. در موارد شدید نیز ممکن است بیمار به بستری و مراقبت‌های تخصصی نیاز داشته باشد.
همچنین مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند زمینه‌ساز مقاومت میکروبی شود؛ ازاین‌رو تشخیص علت بیماری و انتخاب روش درمان باید توسط پزشک انجام شود.
آگاهی، پیشگیری و مراقبت؛ سرمایه‌گذاری برای سلامت
روز جهانی پنومونی فرصتی برای یادآوری اهمیت سلامت دستگاه تنفسی و ضرورت توجه به اقدامات پیشگیرانه است. افزایش آگاهی کارکنان و خانواده‌های آنان، رعایت اصول بهداشتی، توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش خطر ابتلا و عوارض این بیماری داشته باشد.
در پایان دکتر پگاه حیدریان با تأکید بر اهمیت ارتقای سواد سلامت و توسعه فرهنگ پیشگیری، بر ضرورت توجه به سلامت ریه‌ها و رعایت توصیه‌های پزشکی در راستای حفظ سلامت فردی و اجتماعی تأکید می‌کند.
با آگاهی و مراقبت، از سلامت ریه‌های خود محافظت کنیم؛ هر نفس ارزشمند است.